Làm ăn với thị trường Trung Đông, có ba điều nên biết trước: quan hệ và sự tin cậy cá nhân thường đi trước hợp đồng, lịch làm việc theo tuần và đặc biệt trong tháng Ramadan có thể khác với mình, và thực phẩm, mỹ phẩm thường cần chứng nhận halal được nước nhập khẩu công nhận. Tôn trọng tập quán của đối tác là điều kiện để bắt đầu.
Chào bạn, đây là Nhà Thương Gia. Trung Đông là một vùng rộng lớn gồm nhiều nước với văn hoá, luật lệ và mức độ cởi mở khác nhau. Tập này chỉ nói những nét chung thường gặp, mình nói về tôn giáo ở góc tập quán cần tôn trọng trong kinh doanh, và dĩ nhiên mỗi người mỗi khác.
Quan hệ và lòng hiếu khách
Ở nhiều nước Trung Đông, làm ăn bắt đầu bằng việc làm quen. Đối tác có thể mời trà, cà phê, hỏi về gia đình, về đất nước bạn trước khi nói chuyện giá cả. Từ chối lời mời trà có thể bị coi là kém lịch sự.
Sự tin cậy cá nhân rất quan trọng. Nhiều doanh nghiệp là doanh nghiệp gia đình, quyết định nằm ở một vài người. Người giới thiệu đáng tin có thể giúp mở cửa nhanh hơn.
Cuộc gặp có thể không đúng giờ như kế hoạch, có người ghé ngang, có cuộc gọi chen vào. Hãy kiên nhẫn và linh hoạt, nhưng vẫn giữ đúng giờ về phía mình.
Đáp lại lòng hiếu khách bằng sự chân thành. Khi đối tác sang Việt Nam, hãy chu đáo về ăn uống và lịch trình, chú ý những kiêng kỵ của họ.
Lịch tuần và tháng Ramadan
Ngày nghỉ cuối tuần ở một số nước Trung Đông khác với lịch của Việt Nam, có nước nghỉ thứ Sáu, có nước đã chuyển sang lịch khác trong những năm gần đây. Hãy kiểm tra lịch cụ thể của nước đối tác để hẹn họp và gửi hàng cho đúng.
Tháng Ramadan là tháng chay của người Hồi giáo, nhiều người nhịn ăn uống từ lúc rạng sáng tới hoàng hôn. Thời gian làm việc ở nhiều nơi rút ngắn, nhịp công việc chậm lại, và hoạt động xã hội chuyển về buổi tối.
Ngày bắt đầu Ramadan thay đổi mỗi năm theo lịch âm của đạo Hồi, nên hãy hỏi đối tác hoặc tra lịch chính thức. Trước Ramadan, nhu cầu một số mặt hàng thực phẩm thường tăng, nhà nhập khẩu đặt hàng sớm hơn.
Trong tháng này, khi gặp đối tác đang nhịn, nên tránh ăn uống trước mặt họ ở nơi công cộng. Chúc mừng họ vào dịp lễ cuối tháng chay là một cử chỉ được trân trọng.
Chứng nhận halal là gì?
Halal nghĩa là được phép theo giáo luật Hồi giáo. Với thực phẩm, điều đó liên quan tới nguyên liệu, cách giết mổ động vật, không chứa thịt heo và rượu, và quy trình sản xuất không bị nhiễm chéo với những thứ không được phép.
Chứng nhận halal do các tổ chức chứng nhận cấp sau khi đánh giá nguyên liệu, quy trình, nhà xưởng. Điểm quan trọng là mỗi nước nhập khẩu có thể chỉ công nhận chứng nhận của một số tổ chức nhất định.
Vì vậy trước khi xin chứng nhận, hãy hỏi nhà nhập khẩu xem nước họ công nhận tổ chức nào. Một giấy chứng nhận không được nước nhập công nhận thì không giúp hàng qua cửa.
Không chỉ thực phẩm, mỹ phẩm, dược phẩm, một số hàng tiêu dùng cũng có thể cần chứng nhận này tuỳ thị trường. Với nhiều nước Đông Nam Á có đông người Hồi giáo, chứng nhận halal cũng rất có giá trị.
Những tập quán nên tôn trọng
Trong tiếp khách, tránh mời rượu và thịt heo, chọn nhà hàng có món halal khi đối tác sang Việt Nam. Hỏi trước về yêu cầu ăn uống là cách thể hiện sự chu đáo.
Ở nhiều nơi, dùng tay phải để trao và nhận đồ, bắt tay, ăn uống được coi là lịch sự hơn. Trang phục khi gặp đối tác nên kín đáo, trang nhã.
Giao tiếp giữa nam và nữ có những quy ước khác nhau tuỳ nước và tuỳ người. Có người không bắt tay người khác giới. Cách an toàn là chờ đối phương chủ động đưa tay.
Thời gian cầu nguyện trong ngày cũng có thể làm buổi họp tạm dừng. Hãy coi đó là điều bình thường và lên lịch họp có khoảng trống.
Đàm phán và thanh toán
Mặc cả là điều quen thuộc ở nhiều thị trường Trung Đông. Hãy để chỗ trong giá chào và chuẩn bị các bước nhượng bộ. Đàm phán có thể kéo dài qua nhiều buổi gặp.
Lời hứa bằng miệng của người có uy tín có trọng lượng, nhưng vẫn nên lập văn bản đầy đủ. Hợp đồng nên dùng tiếng Anh hoặc song ngữ, ghi rõ luật áp dụng và cách giải quyết tranh chấp.
Về thanh toán, cũng như mọi thị trường mới, nên bắt đầu bằng phương thức an toàn như đặt cọc kết hợp chứng từ hoặc thư tín dụng, rồi nới dần khi đã tin nhau.
Câu hỏi cho bạn: nếu muốn đưa sản phẩm của mình vào thị trường này, bạn đã biết nước nhập khẩu công nhận chứng nhận halal của tổ chức nào chưa?
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp Việt Nam xin chứng nhận halal ở đâu?
Có một số tổ chức chứng nhận halal hoạt động tại Việt Nam. Quan trọng là phải hỏi nhà nhập khẩu xem nước họ công nhận tổ chức nào trước khi chọn nơi xin chứng nhận.
Tháng Ramadan có nên gửi hàng sang Trung Đông không?
Vẫn có thể, nhưng nhịp làm việc và thủ tục có thể chậm hơn. Với thực phẩm phục vụ Ramadan, hàng cần về trước tháng chay, nên phải lên kế hoạch sớm.
Hàng không chứa thịt có cần chứng nhận halal không?
Có thể vẫn cần, vì phụ gia, chất tạo hương, dụng cụ sản xuất cũng có thể liên quan. Yêu cầu cụ thể tuỳ nước nhập và tuỳ người mua.
Tặng quà cho đối tác Trung Đông nên chọn gì?
Quà trang nhã như đồ thủ công, trà, cà phê thường phù hợp. Tránh quà có rượu hoặc sản phẩm từ heo, và tránh hình ảnh có thể bị coi là không phù hợp.
Có cần đại lý địa phương khi bán hàng sang Trung Đông không?
Ở một số nước, quy định hoặc tập quán khiến việc có đối tác hay đại lý địa phương rất có lợi, thậm chí bắt buộc với một số hoạt động. Nên tìm hiểu quy định cụ thể từng nước.
