Uỷ thác xuất nhập khẩu hợp với người mới, lô hàng nhỏ hoặc mặt hàng có thủ tục phức tạp mà mình chưa nắm. Tự đứng tên hợp khi đã có dòng hàng đều đặn, muốn tự giữ quan hệ với khách nước ngoài và tự nắm hồ sơ hải quan, thuế của chính mình. Nhiều doanh nghiệp đi theo đúng trình tự đó: uỷ thác vài lô để học, rồi tự làm.
Chào bạn, đây là Nhà Thương Gia. Câu hỏi có nên nhờ người khác đứng tên xuất nhập khẩu hay không nghe giống chuyện thủ tục, nhưng thật ra nó là chuyện ai giữ khách, ai giữ trách nhiệm, và ai giữ tiền. Tập này mình bóc từng lớp.
Uỷ thác xuất nhập khẩu thực chất là gì?
Uỷ thác là bạn nhờ một doanh nghiệp khác đứng tên làm thủ tục xuất hoặc nhập khẩu thay cho mình, thường vì họ có kinh nghiệm, có giấy phép hoặc có điều kiện mà mình chưa có. Hai bên ký hợp đồng uỷ thác ghi rõ ai làm gì, ai chịu chi phí nào, phí uỷ thác bao nhiêu.
Trên giấy tờ hải quan, bên nhận uỷ thác thường là người đứng tên trong tờ khai. Họ chịu trách nhiệm với cơ quan nhà nước về những gì khai báo. Còn bên giao uỷ thác là người thật sự sở hữu hàng, thật sự bán hoặc mua.
Quan hệ trách nhiệm giữa hai bên và với nhà nước được pháp luật quy định, và có thể thay đổi theo thời gian. Ký hợp đồng uỷ thác nên nhờ luật sư hoặc kế toán đọc kỹ, nhất là các điều khoản về thuế, phạt và bồi thường.
Nói giản dị: uỷ thác là thuê một người quen đường dắt mình qua cửa khẩu, nhưng hàng vẫn là của mình và hậu quả cuối cùng mình vẫn phải gánh một phần.
Khi nào uỷ thác là lựa chọn khôn ngoan?
Lúc bạn mới bắt đầu và chưa có người nắm nghiệp vụ. Một doanh nghiệp nhận uỷ thác có nghề sẽ lo hải quan, chứng từ, làm việc với hãng tàu, giúp bạn tránh những lỗi tốn tiền của lô đầu.
Lúc mặt hàng thuộc diện có điều kiện, cần giấy phép hay kinh nghiệm chuyên ngành mà doanh nghiệp của bạn chưa đủ. Ở đây cần cẩn thận: uỷ thác phải hợp pháp, không phải mượn tên để lách điều kiện.
Lúc số lượng quá nhỏ và không đều, chỉ một vài lô mỗi năm. Bỏ công dựng cả bộ máy để làm vài lô thì không đáng, trả phí uỷ thác nhẹ đầu hơn.
Lúc bạn đang thử một thị trường mới, chưa biết có đi tiếp không. Uỷ thác cho phép thử mà không phải đầu tư nhiều.
Mặt trái của việc nhờ người khác đứng tên
Rủi ro thứ nhất là mất quan hệ với khách. Nếu bên nhận uỷ thác là người liên lạc chính với khách nước ngoài, khách quen với họ chứ không quen bạn. Đã có những trường hợp bên trung gian dần dần tự tìm nguồn hàng khác và giữ luôn khách.
Rủi ro thứ hai là hồ sơ không thuộc về mình. Lịch sử xuất nhập khẩu, uy tín với hải quan, số liệu kim ngạch nằm ở tên doanh nghiệp khác. Khi bạn muốn vay ngân hàng hay chứng minh năng lực với khách lớn, bạn không có gì để đưa ra.
Rủi ro thứ ba là trách nhiệm pháp lý dính chùm. Nếu bên nhận uỷ thác làm sai thủ tục hay có vấn đề về thuế, lô hàng của bạn có thể bị ảnh hưởng. Ngược lại, nếu bạn cung cấp thông tin sai về hàng, họ cũng bị liên luỵ.
Cẩn thận nhất là những lời mời đứng tên hộ cho người lạ, hay nhờ người lạ đứng tên mà không có hợp đồng rõ. Đó là kiểu giao dịch có thể kéo bạn vào chuyện mà bạn không hề biết.
Khi nào nên chuyển sang tự đứng tên?
Dấu hiệu rõ nhất là dòng hàng đã đều. Mỗi tháng có lô, khách đã ổn định, và phí uỷ thác cộng lại mỗi năm đủ để trả lương cho một người làm xuất nhập khẩu có nghề.
Dấu hiệu thứ hai là khách bắt đầu muốn làm việc trực tiếp với nhà sản xuất. Khách lớn thường muốn biết hàng của họ do ai làm, kiểm tra nhà máy, ký hợp đồng thẳng.
Dấu hiệu thứ ba là bạn đã hiểu đủ quy trình qua những lô uỷ thác. Nếu suốt thời gian qua bạn chịu khó hỏi, xin bản sao chứng từ, ghi chép, thì bước sang tự làm không còn đáng sợ.
Việc chuyển cần làm chậm và rõ ràng với bên đang nhận uỷ thác. Nói thẳng, cảm ơn, có khi vẫn thuê họ làm dịch vụ hải quan. Đừng cắt ngang một quan hệ đã giúp mình lúc đầu.
Một con đường ở giữa: tự đứng tên nhưng thuê dịch vụ
Không nhất thiết phải chọn một trong hai cực. Nhiều doanh nghiệp nhỏ tự đứng tên xuất khẩu, tự ký hợp đồng, tự nhận tiền, nhưng thuê đại lý làm thủ tục hải quan và thuê đại lý giao nhận lo vận tải.
Như vậy khách, hồ sơ và tiền đều thuộc về mình, còn phần thủ tục kỹ thuật có người chuyên làm. Đại lý làm thủ tục hải quan là dịch vụ có quy định riêng, nên chọn đơn vị làm ăn đàng hoàng.
Cái giá của con đường này là bạn phải tự nắm đủ để kiểm tra người mình thuê. Không cần biết mọi chi tiết, nhưng phải hiểu tờ khai đang ghi gì cho hàng của mình.
Câu hỏi để bạn tự đánh giá: nếu ngày mai người đang làm thủ tục cho bạn nghỉ việc, bạn có biết lô hàng tiếp theo phải bắt đầu từ đâu không?
Câu hỏi thường gặp
Phí uỷ thác xuất nhập khẩu tính thế nào?
Thường tính theo tỷ lệ trên giá trị lô hàng hoặc một khoản cố định mỗi lô, tuỳ thoả thuận. Nên hỏi rõ phí đó đã gồm những gì, vì thuế, cước, phí cảng thường tính riêng.
Bên nhận uỷ thác có được biết giá bán của mình không?
Thường là có, vì họ đứng tên trên chứng từ thương mại và tờ khai. Đó là một lý do nhiều chủ hàng muốn tự đứng tên khi việc kinh doanh đã ổn định.
Hộ kinh doanh có được tự xuất khẩu không?
Quy định về chủ thể được làm thủ tục xuất nhập khẩu có thể thay đổi, và có mặt hàng đòi điều kiện riêng. Hộ kinh doanh nên hỏi cơ quan hải quan hoặc luật sư về trường hợp cụ thể của mình.
Uỷ thác nhập khẩu khác mua hàng nhập khẩu từ đơn vị thương mại thế nào?
Uỷ thác thì hàng vẫn là của bạn, bên kia chỉ làm thủ tục và hưởng phí. Mua lại từ đơn vị thương mại thì họ nhập về bằng tiền của họ, sở hữu hàng, rồi bán cho bạn với giá của họ.
Hợp đồng uỷ thác cần những điều khoản gì?
Cần ghi rõ hàng hoá, trách nhiệm khai báo, ai chịu thuế và phí, phí uỷ thác, thời hạn, cách giao nhận chứng từ và trách nhiệm khi có sai sót bị phạt. Nên nhờ người có chuyên môn pháp lý xem trước khi ký.
