Trước giao dịch đầu tiên với một đối tác nước ngoài, hãy kiểm tra bốn điều: công ty đó có tồn tại thật không, người đang nói chuyện với mình có đúng là người của công ty đó không, công ty có lịch sử kinh doanh phù hợp không, và giao dịch có dấu hiệu lừa đảo quen thuộc nào không. Vài ngày kiểm tra rẻ hơn rất nhiều so với mất một lô hàng hay một khoản cọc.
Chào bạn, đây là Nhà Thương Gia. Thương mại quốc tế mở ra cơ hội, nhưng cũng mở cửa cho những kẻ lợi dụng khoảng cách địa lý và ngôn ngữ. Tập này không phải để bạn nghi ngờ mọi khách mới, mà để bạn có một quy trình kiểm tra nhẹ nhàng, lịch sự và hiệu quả.
Công ty có tồn tại thật không?
Hầu hết các nước có hệ thống đăng ký doanh nghiệp, nhiều nơi cho tra cứu công khai trên mạng tên công ty, mã số, địa chỉ, người đại diện, tình trạng hoạt động. Hãy hỏi khách tên pháp lý đầy đủ và mã số đăng ký, rồi tự tra.
Kiểm tra địa chỉ: xem bản đồ, ảnh đường phố nếu có, xem địa chỉ đó là văn phòng, nhà kho hay một căn hộ, một hộp thư. Một nhà nhập khẩu lớn mà địa chỉ là căn hộ nhỏ là điều đáng hỏi thêm.
Trang web của công ty: có từ lâu chưa, nội dung có cụ thể không, có thông tin liên hệ khớp với thông tin đăng ký không. Trang web mới dựng vài tuần, toàn ảnh lấy từ nơi khác, là dấu hiệu cần cẩn trọng.
Hỏi khách những câu bình thường về công việc của họ: họ bán cho ai, kênh nào, đang nhập hàng tương tự từ đâu. Người buôn thật trả lời dễ dàng, kẻ gian hay trả lời chung chung.
Người đang nói chuyện có đúng là người của công ty?
Kẻ gian có thể mượn tên một công ty thật, có tiếng, để liên hệ với bạn. Công ty có thật, nhưng người nói chuyện không phải nhân viên của họ.
Dấu hiệu dễ thấy là thư đến từ địa chỉ thư miễn phí thay vì tên miền của công ty, hoặc tên miền na ná nhưng khác một vài ký tự. Số điện thoại không khớp với số công khai của công ty.
Cách kiểm tra đơn giản: tự tìm số điện thoại hoặc địa chỉ thư chính thức của công ty trên trang web hay hệ thống đăng ký, rồi liên hệ qua đó để xác nhận người này có làm ở đó và có đặt hàng thật không.
Một cuộc gọi video với người đại diện, có khi kèm xem văn phòng, cũng giúp xác minh. Kẻ gian thường né gặp mặt hay gọi video bằng đủ mọi lý do.
Những kịch bản lừa đảo hay gặp
Kịch bản thứ nhất: đơn hàng quá tốt. Khách mới đặt số lượng lớn bất thường, không mặc cả, đồng ý mọi điều kiện, nhưng đòi bạn gửi trước một khoản phí: phí đăng ký nhà cung cấp, phí kiểm định, phí giấy phép nhập khẩu, trả cho một bên do họ chỉ định.
Kịch bản thứ hai: đòi hàng mẫu số lượng lớn miễn phí, đòi gửi hàng trước trả tiền sau với giá trị lớn ngay đơn đầu, hoặc đòi giao hàng theo điều kiện mà người bán mất quyền kiểm soát hàng trước khi nhận tiền.
Kịch bản thứ ba: chứng từ thanh toán giả, như ảnh chụp lệnh chuyển tiền, thư tín dụng giả từ ngân hàng không có thật. Hãy luôn xác nhận tiền đã thật sự vào tài khoản hoặc kiểm tra thư tín dụng qua ngân hàng của mình.
Kịch bản thứ tư: mời bạn sang nước họ ký hợp đồng, rồi phát sinh đủ thứ phí và rủi ro an toàn. Với lời mời như vậy từ đối tác chưa kiểm chứng, hãy hết sức thận trọng.
Nhờ ai kiểm tra giúp?
Các thương vụ, cơ quan đại diện thương mại của Việt Nam ở nước ngoài có thể hỗ trợ xác minh thông tin đối tác, cảnh báo các trường hợp lừa đảo đã gặp. Hãy liên hệ họ, nhất là với thị trường mới.
Ngân hàng của bạn có thể kiểm tra thư tín dụng, xác minh ngân hàng bên kia, và đôi khi cung cấp thông tin tham khảo về đối tác. Hiệp hội ngành hàng cũng hay có danh sách cảnh báo.
Có những công ty cung cấp dịch vụ báo cáo tín dụng doanh nghiệp nước ngoài, cho biết lịch sử hoạt động, tình hình tài chính, tranh chấp. Dịch vụ có phí, phù hợp với giao dịch giá trị lớn.
Hỏi thăm trong cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu cùng ngành. Kẻ gian thường không chỉ thử một người, nên rất có thể ai đó đã gặp.
Kiểm tra mà không làm mất lòng khách thật
Khách thật, chuyên nghiệp hiểu rằng nhà cung cấp cần xác minh, vì chính họ cũng kiểm tra bạn. Hãy làm việc này một cách tự nhiên như một phần quy trình, không cần giải thích là vì nghi ngờ.
Ví dụ: để làm hợp đồng, bên em cần thông tin pháp lý đầy đủ của công ty anh chị. Hoặc: bên em rất muốn có một cuộc gọi video để giới thiệu xưởng và hiểu thêm về thị trường của anh chị.
Kết hợp với điều khoản thanh toán an toàn cho đơn đầu tiên, như đặt cọc và giữ chứng từ tới khi nhận tiền. Khách thật thường chấp nhận, kẻ gian thường lảng đi.
Câu hỏi cho bạn: lời mời hợp tác tuyệt vời nhất bạn từng nhận qua thư, bạn đã kiểm tra những gì trước khi trả lời?
Câu hỏi thường gặp
Tra cứu doanh nghiệp nước ngoài ở đâu?
Nhiều nước có cơ sở dữ liệu đăng ký doanh nghiệp công khai trên mạng. Thương vụ Việt Nam ở nước đó hoặc các dịch vụ báo cáo tín dụng có thể giúp khi bạn không đọc được ngôn ngữ hoặc không tìm thấy.
Khách đòi trả phí đăng ký nhà cung cấp có phải lừa đảo không?
Đây là dấu hiệu lừa đảo rất phổ biến, nhất là khi phí trả cho bên thứ ba do khách chỉ định. Nhà nhập khẩu thật hiếm khi đòi nhà cung cấp trả phí để được nhận đơn.
Ảnh chụp lệnh chuyển tiền có đáng tin không?
Không đủ. Ảnh chụp có thể làm giả dễ dàng. Chỉ coi là đã nhận tiền khi tiền thật sự vào tài khoản và ngân hàng xác nhận.
Có nên đi gặp khách ở nước ngoài trước giao dịch đầu?
Với khách lớn và đã xác minh, một chuyến gặp có thể rất giá trị. Với lời mời từ đối tác chưa kiểm chứng, đặc biệt kèm yêu cầu trả phí, cần rất thận trọng và hỏi thương vụ trước.
Thương vụ Việt Nam hỗ trợ doanh nghiệp những gì?
Thương vụ thường hỗ trợ thông tin thị trường, xúc tiến thương mại, kết nối và xác minh đối tác, cảnh báo rủi ro. Phạm vi cụ thể nên hỏi trực tiếp cơ quan đó.
