Nhãn hiệu chỉ được bảo hộ ở nước nơi nó được đăng ký, và nhiều nước theo nguyên tắc ai nộp đơn trước thì được bảo hộ trước. Một thương hiệu đã đăng ký ở Việt Nam không tự động được bảo vệ ở nước khác. Vì vậy hãy đăng ký nhãn hiệu ở thị trường mục tiêu trước khi bán hàng hoặc công khai thương hiệu ở đó.
Chào bạn, đây là Nhà Thương Gia. Có những câu chuyện buồn lặp đi lặp lại: một thương hiệu Việt vừa có chút tiếng ở nước ngoài thì phát hiện ai đó đã đăng ký tên mình ở đó, giờ muốn bán hàng phải mua lại hoặc đổi tên. Tập này mình nói cơ chế để bạn tránh.
Vì sao đăng ký ở Việt Nam là chưa đủ?
Quyền đối với nhãn hiệu mang tính lãnh thổ. Cơ quan sở hữu trí tuệ của mỗi nước chỉ cấp quyền trong phạm vi nước đó. Giấy chứng nhận ở Việt Nam bảo vệ bạn ở Việt Nam, không bảo vệ bạn ở nước khác.
Ở nhiều nước, người nộp đơn hợp lệ trước được ưu tiên cấp quyền, dù người khác đã dùng tên đó ở nước ngoài. Một số nước coi trọng việc sử dụng thực tế hơn, nhưng thủ tục chứng minh và tranh chấp vẫn rất tốn kém.
Vì thế có những người chuyên đi đăng ký trước các thương hiệu đang lên của nước khác, rồi đòi bán lại hoặc gây khó khăn cho chủ thật. Cũng có trường hợp chính đối tác, nhà phân phối ở nước đó, tự đăng ký tên của bạn.
Khi chuyện đã xảy ra, bạn có thể phải kiện để huỷ đăng ký, thương lượng mua lại, hoặc đổi tên ở thị trường đó. Cả ba đường đều tốn thời gian và tiền bạc hơn rất nhiều so với đăng ký sớm.
Khi nào nên đăng ký?
Lý tưởng nhất là trước khi bạn công khai thương hiệu ở thị trường đó: trước khi đi hội chợ, trước khi gửi catalogue cho nhà phân phối, trước khi bán trên sàn trực tuyến của nước đó.
Nếu đã đăng ký ở Việt Nam, nhiều điều ước quốc tế cho phép bạn hưởng quyền ưu tiên nếu nộp đơn ở nước khác trong một khoảng thời gian nhất định tính từ ngày nộp đơn đầu tiên. Thời hạn cụ thể và điều kiện nên hỏi đơn vị đại diện sở hữu công nghiệp.
Không cần đăng ký ở mọi nước trên thế giới, chi phí sẽ quá lớn. Hãy ưu tiên những thị trường bạn đang bán hoặc sẽ bán trong vài năm tới, và những nơi hàng của bạn có thể bị làm nhái.
Đừng quên tra cứu trước. Tên bạn định dùng có thể đã có người đăng ký ở nước đó cho cùng nhóm hàng. Phát hiện sớm thì đổi tên còn dễ.
Hệ thống Madrid giúp gì?
Hệ thống Madrid là cơ chế đăng ký nhãn hiệu quốc tế do Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới quản lý. Việt Nam là thành viên. Thông qua hệ thống này, bạn có thể nộp một đơn, bằng một bộ hồ sơ, chỉ định nhiều nước thành viên cùng lúc.
Lợi ích là thủ tục gọn hơn, quản lý tập trung, gia hạn một lần cho nhiều nước. Mỗi nước được chỉ định vẫn tự xét đơn theo luật của mình và có thể từ chối.
Đơn quốc tế thường dựa trên đơn hoặc văn bằng ở nước gốc, nên nếu đăng ký gốc ở Việt Nam gặp vấn đề trong giai đoạn đầu, các đăng ký quốc tế có thể bị ảnh hưởng theo. Đây là điểm cần hỏi kỹ người tư vấn.
Không phải nước nào cũng là thành viên, và với một số thị trường, nộp đơn trực tiếp vào nước đó có thể hợp hơn. Đơn vị đại diện sở hữu công nghiệp sẽ giúp bạn chọn đường.
Phòng chính đối tác của mình
Rủi ro hay gặp không đến từ người lạ, mà từ chính nhà phân phối hoặc đại lý ở nước ngoài. Họ đăng ký nhãn hiệu của bạn với lý do thuận tiện cho việc làm thủ tục, quảng bá. Khi quan hệ đổ vỡ, họ giữ nhãn hiệu.
Trong hợp đồng phân phối, hãy ghi rõ mọi quyền về nhãn hiệu thuộc về bạn, đối tác không được đăng ký nhãn hiệu giống hoặc tương tự, và phải chuyển giao lại mọi đăng ký nếu đã lỡ đứng tên.
Tốt nhất là tự đăng ký đứng tên mình trước khi bắt đầu làm việc với đối tác. Nếu đối tác cần đứng tên giấy phép lưu hành sản phẩm theo luật nước họ, hãy tách bạch giấy phép lưu hành với quyền nhãn hiệu.
Theo dõi định kỳ các công báo nhãn hiệu ở những thị trường chính để phát hiện đơn đăng ký trùng hoặc tương tự, và phản đối trong thời hạn cho phép.
Nhãn hiệu là tài sản, hãy đối xử như tài sản
Nhiều doanh nghiệp nhỏ coi tên thương hiệu là chuyện làm đẹp, đăng ký là thủ tục phiền. Nhưng khi thương hiệu đã có khách nhận ra, nó là một trong những tài sản giá trị nhất, có khi hơn cả nhà xưởng.
Chi phí đăng ký ở vài thị trường chính so với rủi ro mất thương hiệu thường là rất nhỏ. Hãy đưa nó vào ngân sách xuất khẩu như đưa tiền hội chợ, tiền mẫu.
Cũng nên nghĩ tới các yếu tố khác của sở hữu trí tuệ: kiểu dáng công nghiệp nếu sản phẩm có thiết kế đặc biệt, quyền tác giả với hình ảnh, bao bì, và bí mật kinh doanh với công thức, quy trình.
Câu hỏi cho bạn: ở thị trường nước ngoài bạn đang bán, tên thương hiệu của bạn đang đứng tên ai?
Câu hỏi thường gặp
Đăng ký nhãn hiệu ở nước ngoài mất bao lâu?
Thời gian khác nhau theo từng nước và theo việc đơn có bị phản đối hay không, thường kéo dài nhiều tháng tới hơn một năm. Vì vậy nên nộp đơn sớm trước khi cần dùng.
Có thể tự nộp đơn nhãn hiệu ở nước ngoài không?
Nhiều nước yêu cầu người nộp đơn nước ngoài phải thông qua đại diện sở hữu công nghiệp tại nước đó. Dùng hệ thống Madrid hoặc qua đơn vị đại diện ở Việt Nam là cách thuận tiện.
Nhãn hiệu bị người khác đăng ký trước ở nước ngoài thì làm gì?
Có thể phản đối nếu đơn còn trong thời hạn công bố, yêu cầu huỷ nếu có căn cứ như đăng ký với dụng ý xấu, hoặc thương lượng. Cần luật sư sở hữu trí tuệ ở nước đó tư vấn.
Hệ thống Madrid có áp dụng cho mọi nước không?
Không, chỉ áp dụng cho các nước và tổ chức là thành viên của hệ thống. Cần kiểm tra danh sách thành viên trước khi chọn đường nộp đơn.
Tên miền trang web có bảo vệ thương hiệu không?
Tên miền và nhãn hiệu là hai thứ khác nhau. Sở hữu tên miền không thay thế việc đăng ký nhãn hiệu, nhưng nên giữ cả hai để bảo vệ thương hiệu trên mạng.
