Xuất khẩu truyền thống là bán từng lô lớn cho nhà nhập khẩu, còn bán qua sàn thương mại điện tử xuyên biên giới là bán từng đơn nhỏ thẳng tới người tiêu dùng ở nước ngoài. Bạn giữ được phần lợi nhuận cao hơn và thương hiệu của chính mình, nhưng đổi lại phải tự gánh quảng cáo, chăm sóc khách, đổi trả, kho bãi và tuân thủ quy định của nước bán.
Chào bạn, đây là Nhà Thương Gia. Các sàn thương mại điện tử lớn mở chương trình cho người bán Việt Nam, và nhiều xưởng nhỏ thấy đây là con đường nhanh ra thế giới. Có thể đúng, nhưng nó là một nghề khác với xuất khẩu truyền thống. Tập này mình so sánh hai con đường.
Khách hàng là ai, và điều đó đổi mọi thứ
Khi xuất khẩu truyền thống, khách của bạn là một doanh nghiệp: nhà nhập khẩu, nhà phân phối. Họ hiểu thủ tục, tự lo phần bán lẻ, và nói chuyện bằng hợp đồng, thông số.
Khi bán qua sàn, khách là từng người tiêu dùng. Họ không đọc thông số kỹ thuật dài, họ đọc ảnh, đọc đánh giá của người mua trước, so giá với hàng chục người bán khác chỉ trong vài giây.
Bạn phải làm những việc mà trước đây nhà nhập khẩu làm hộ: viết mô tả sản phẩm bằng ngôn ngữ của khách, chụp ảnh đẹp, trả lời câu hỏi, xử lý khiếu nại, giữ điểm đánh giá.
Đổi lại, bạn biết khách thật sự nghĩ gì về sản phẩm của mình, điều mà xuất khẩu qua trung gian hiếm khi cho bạn thấy.
Kho và giao hàng: gửi lẻ từng đơn hay gửi kho trước?
Có hai cách chính. Cách thứ nhất là gửi từng đơn từ Việt Nam qua dịch vụ chuyển phát quốc tế. Đơn giản lúc đầu, nhưng thời gian giao lâu, chi phí mỗi đơn cao, khách nước ngoài quen giao nhanh có thể không hài lòng.
Cách thứ hai là gửi trước một lô hàng vào kho ở nước bán, thường là kho của sàn hoặc kho dịch vụ, rồi từ đó giao nhanh cho khách. Lô hàng này vẫn phải làm thủ tục xuất khẩu, nhập khẩu như hàng thường, và bạn phải trả phí lưu kho.
Cách thứ hai gần với xuất khẩu truyền thống ở khâu đầu, chỉ khác là người nhập khẩu trên giấy tờ có khi là bạn hoặc một đơn vị dịch vụ, và bạn chịu rủi ro hàng tồn ở kho nước ngoài.
Hàng tồn ở kho nước ngoài là cái bẫy lớn. Bán chậm thì phí lưu kho cộng dồn, chở về thì tốn kém, huỷ thì mất trắng. Hãy gửi số lượng vừa phải lúc đầu.
Những chi phí không nằm trên bảng giá
Ngoài phí bán hàng mà sàn thu trên mỗi đơn, còn có phí quảng cáo trên sàn để sản phẩm được nhìn thấy, phí kho, phí giao hàng, phí đổi trả, phí chuyển tiền và chênh lệch tỷ giá.
Quảng cáo trên sàn thường là khoản lớn và khó đoán nhất. Ở nhiều ngành hàng cạnh tranh, sản phẩm mới gần như không có ai thấy nếu không trả tiền quảng cáo trong giai đoạn đầu.
Đổi trả cũng tốn kém hơn bạn nghĩ. Ở một số thị trường, người tiêu dùng quen được trả hàng dễ dàng, và hàng trả về có khi không bán lại được.
Hãy lập bảng tính cho từng sản phẩm, cộng mọi khoản này vào, rồi mới biết bán bao nhiêu thì có lãi. Nhiều người bán vui vì doanh số tăng mà không thấy lợi nhuận đâu.
Quy định và trách nhiệm vẫn y nguyên
Bán lẻ từng đơn không có nghĩa là thoát khỏi quy định của nước bán. Sản phẩm vẫn phải đáp ứng tiêu chuẩn an toàn, nhãn mác, có khi cần chứng nhận, đăng ký. Sàn có thể gỡ sản phẩm hoặc khoá tài khoản nếu vi phạm.
Thuế cũng phải tính: thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng hay thuế bán hàng ở nước bán, tuỳ quy định từng nơi và từng sàn. Phần này thay đổi khá nhanh, nên tìm hiểu kỹ qua hướng dẫn của sàn và người tư vấn.
Ở Việt Nam, doanh thu từ bán hàng ra nước ngoài cũng phải kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định. Hỏi kế toán hoặc cơ quan thuế để làm đúng ngay từ đầu.
Và đừng quên đăng ký nhãn hiệu ở nước bán. Trên sàn, người khác có thể sao chép sản phẩm, thậm chí đăng ký thương hiệu của bạn rồi khiếu nại bạn.
Hai con đường có thể đi cùng nhau
Sàn xuyên biên giới không thay thế hoàn toàn xuất khẩu truyền thống, mà có thể bổ sung. Bán trên sàn giúp thử nghiệm sản phẩm, xây thương hiệu và hiểu khách. Khi đã có tiếng, các nhà nhập khẩu và nhà bán lẻ có thể tìm tới để đặt lô lớn.
Ngược lại, doanh nghiệp đã có khách nhập khẩu ở một nước cần cẩn thận khi tự mở bán trên sàn ở nước đó, để không cạnh tranh với chính đối tác của mình, nhất là nếu đã trao độc quyền.
Bán qua sàn đòi kỹ năng khác: hình ảnh, nội dung, quảng cáo số, chăm sóc khách. Nếu đội của bạn chưa có, hãy cân nhắc học dần với một vài sản phẩm, hoặc hợp tác với đơn vị dịch vụ có kinh nghiệm.
Câu hỏi cho bạn: sản phẩm của bạn hợp với việc bán lẻ từng chiếc cho người tiêu dùng ở xa, hay hợp với việc bán lô lớn cho người hiểu nghề hơn?
Câu hỏi thường gặp
Doanh nghiệp nhỏ có bán được trên sàn quốc tế không?
Có, nhiều sàn có chương trình cho người bán từ Việt Nam. Nhưng cần chuẩn bị về sản phẩm đạt chuẩn, nội dung, vốn cho quảng cáo và hàng tồn, và người theo dõi tài khoản hằng ngày.
Gửi hàng vào kho nước ngoài có phải làm thủ tục xuất khẩu không?
Có. Lô hàng gửi vào kho ở nước bán vẫn phải làm thủ tục xuất khẩu ở Việt Nam và nhập khẩu ở nước đó như hàng hoá thông thường.
Tiền bán hàng trên sàn quốc tế về Việt Nam thế nào?
Sàn thường thanh toán định kỳ qua tài khoản ngân hàng hoặc các dịch vụ thanh toán quốc tế. Doanh nghiệp cần tuân thủ quy định về ngoại hối và thuế khi nhận tiền.
Bán trên sàn có cần đăng ký nhãn hiệu không?
Rất nên. Nhiều sàn có chương trình bảo vệ thương hiệu dành cho chủ nhãn hiệu đã đăng ký, giúp xử lý hàng nhái và người bán giả mạo.
Sản phẩm nào hợp bán qua sàn xuyên biên giới?
Thường là sản phẩm nhỏ gọn, nhẹ, giá trị đủ cao so với chi phí vận chuyển, ít hư hỏng, có điểm khác biệt rõ. Hàng cồng kềnh, giá thấp, dễ vỡ thường khó có lãi.
